Her işten ayrılışta kıdem tazminatı doğmaz. Çalışma süresi, fesih şekli ve ayrılma sebebi belirleyicidir. Hangi durumlarda kıdem tazminatı alınabilir?
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona eren ve belirli bir süre çalışmış işçiye ödenen bir tazminattır. Dayanağı, yürürlükteki 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir. Hak kazanıp kazanmadığınızı belirleyen üç temel unsur vardır: çalışma süresi, sözleşmenin nasıl sona erdiği ve ayrılma sebebi.
1. En az bir yıllık çalışma
İşçinin aynı işverene bağlı olarak (aynı veya farklı işyerlerinde) en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bir yıldan sonraki süreler de orantılı olarak hesaba katılır.
2. Kıdem tazminatı doğuran sona erme hâlleri
- İşverenin iş sözleşmesini feshetmesi (işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları nedeniyle yapılan haklı fesih hariç).
- İşçinin haklı nedenle fesih yapması: örneğin ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları (İş K. m.24).
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma.
- Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toplu ödeme almak amacıyla ayrılma.
- Emeklilik için gereken sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurup yalnızca yaş şartını bekleyen işçinin, SGK'dan aldığı yazıyla ayrılması.
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması.
- İşçinin ölümü (bu durumda tazminat yasal mirasçılarına ödenir).
Nasıl hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret tutarında tazminat ödenir. Hesapta son brüt ücrete; yol, yemek, düzenli prim ve ikramiye gibi süreklilik arz eden ödemeler de eklenir (giydirilmiş ücret). Ödenecek tutar, fesih tarihinde geçerli kıdem tazminatı tavanını aşamaz ve tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir.
Tahmini tutarınızı görmek için sitemizdeki kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Zamanaşımı ve arabuluculuk
Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava yoluna gidilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
İlgili araçKıdem & ihbar tazminatını hesaplayın→Benzer bir durumla mı karşılaştınız?
Durumunuzu kısaca anlatın; süreleri ve seçeneklerinizi birlikte değerlendirelim.
Görüşme planlayın